ul. Heroldów 12 01-991 Warszawa

+48 22 834 33 80 rm@redemptorismater.pl

Budowa seminarium na Bielanach

BUDOWA SEMINARIUM „REDEMPTORIS MATER” W WARSZAWIE

„Utrzymanie jednego Seminarium, jak dobrze wiadomo, stwarza bardzo wiele trudności. Obecnie, gdy w Archidiecezji Warszawskiej posiadam dwa Seminaria i zachodzi konieczność budowy gmachu Seminarium Misyjnego, zmuszony jestem prosić o pomoc, także w innych krajach, gdzie tylu chrześcijan mogłoby owocnie współpracować w budowie i rozwoju tak ważnego Dzieła dla Ewangelizacji. Ponieważ Pan chce, aby przepowiadana była Dobra Nowina wszystkim narodom, dlatego z całą ufnością proszę o wszelką możliwą pomoc finansową (…).”
(List J. Em. Józefa Kard. Glempa, Prymasa Polski do Dobroczyńców Archidiecezjalnego Seminarium Misyjnego „Redemptoris Mater” w Warszawie, Boże Narodzenie 1992)

PROJEKT SEMINARIUM

Budynek Archidiecezjalnego Seminarium Misyjnego „Redemptoris Mater” w Warszawie został zaprojektowany w oparciu o plany siedziby Kolegium „Redemptoris Mater” w Rzymie. Projektantem jest architekt Mattia del Prete, a konsultantem artystycznym Kiko Argüello.

NOWA ESTETYKA

„W prefacji na Boże Narodzenie Kościół modli się: „W tajemnicy Słowa Wcielonego ukazało się oczom naszego umysłu nowe światło jego blasku, abyśmy poznając Boga widzialnie, za jego przyczyną zostali porwani do umiłowania rzeczy niewidzialnych”. Także prawda objawienia korzysta z podatności człowieka na to, co piękne. Jeśli oczy ducha są uderzone poprzez nowe światło, które emanuje od Boga, niemożliwe do zrozumienia dzieło Jego Wcielenia czyni możliwym to, że Bóg staje się widzialnym w misterium sakramentalnym. To spojrzenie, na które Bóg pozwala, powoduje w człowieku poruszenie i ekstazę; wizja prowadzi, dzięki miłości, do niewidzialnego świata wiary: człowiek ziemski zostaje uniesiony do nieba”.
(Paul J. Cordes, Presentazione, w: Maurizio Bergamo, Mattia Del Prete, Spazi celebrativi. L’architettura dell’Ecclesia, s. IX)

Projekt siedziby Archidiecezjalnego Seminarium Misyjnego „Redemptoris Mater” w Warszawie łączy w sobie przywiązanie do tradycji i klasycznych kanonów sztuki sakralnej z nowoczesnymi rozwiązaniami architektonicznymi.
Taki budynek spełnia założenia „nowej estetyki” – współczesnej próby tworzenia architektury sakralnej nieoderwanej od duchowości i teologii, odkrycia na nowo piękna i pewnego jego kanonu, jako najistotniejszego motywu budownictwa sakralnego – tak, aby sam budynek będąc jak najbardziej funkcjonalnym, wyrażał przede wszystkim pewne treści i zapraszał do uwielbienia Stwórcy świata.
To odnowa liturgiczna Soboru Watykańskiego II poprowadziła także do odnowy architektury poprzez powrót do wzorców Kościoła pierwotnego:

„Liturgia wraca (po Soborze Watykańskim II) do bycia zrozumiałą dla ludu, co więcej: staje się samym pokarmem odnowienia życia chrześcijańskiego. Zadanie architektury powraca do bycia tym, co „daje widzialną formę” temu systemowi rytów, znaków i symboli sakramentalnych, aby w rycie mogło się zrealizować rzeczywiste doświadczenie misterium: spotkanie z Bogiem i komunia między braćmi”.
(Maurizio Bergamo, Mattia Del Prete, Spazi celebrativi. L’architettura dell’Ecclesia)

W ciągu historii Kościół zawsze odczuwał tę więź pomiędzy pięknem a ewangelizacją, i to Kościół był największym propagatorem piękna. Wszystko odbija piękno Chrystusa oraz piękno wspólnoty i braterskiej jedności. Ewangelizacja narodów słowiańskich została przeprowadzona w dużej mierze właśnie poprzez piękno liturgii, ikon i śpiewów.
Dopiero w ostatnich latach, także wewnątrz Kościoła, zdaje się przeważać wizja funkcjonalna, która redukuje miejsca, gdzie wspólnota żyje i się gromadzi, do zwykłych sal spotkań.
Jednak właśnie dziś jest jak nigdy konieczne i pilne, aby struktury Kościoła się odnawiały. Odpowiedzią na wioskę globalną McLuhan’a, na wielkie miasto, na monokulturę, jest parafia, która stałaby się „wioską niebiańską”: modelem społecznym bardziej ludzkim, zdolnym otworzyć przestrzenie dla nowej społeczności miłości, zgromadzenie eucharystyczne, które dowartościowuje czynny udział wiernych (…)”
(Nowa estetyka… – www.domusgalilaeae.org)

ARCHITEKTURA SEMINARIUM

„Cała architektura Seminarium, jego konstrukcja, forma – tak jak zostało to zaprojektowane i zbudowane, ta sama godność, z jaką są urządzone pomieszczenia, tak te do celów liturgicznych, jak i te dla odpoczynku, dla życia wspólnego, aż po miejsca spożywania posiłków, podlegają pewnej formie estetycznej, w której wszystko jest zrobione precyzyjnie i z materiałów o najlepszej jakości. Jest to pewnym przybliżeniem teologii piękna, gdzie nie poświęca się transcendencji dla funkcjonalności, i gdzie Kościół jako Ciało Mistyczne Chrystusa, promienieje swym własnym światłem. Wszystko ze smakiem i z wielką godnością, jak też należy czynić przyjmując seminarzystów ze wszystkich ras i języków, z różnych warunków, aby czuli się jak w najlepszym z domów, jak w najpiękniejszym z pałaców, gdzie Jezus Chrystus jest obecny”.
(Memoriales, No. 1/1998 – biuletyn informacyjny Archidiecezjalnego Seminarium Misyjnego „Redemptoris Mater” w Medellin – Kolumbia)

Swoistym novum obiektu jest Sanktuarium Słowa. Jest to miejsce specjalnie dostosowane i przeznaczone do adoracji, modlitwy oraz zgłębiania Słowa Bożego – Tabernakulum zawiera obok Najświętszego Sakramentu, Księgę Pisma Świętego. Symbolika wnętrza wprowadza w modlitwę i zaprasza do wiary w stwórczą moc Słowa Bożego.

„Sanktuarium Słowa jest ustawione w osi podłużnej, która na swych krańcach ma z jednej strony za barierą z łuków (która podkreśla jego sakralny charakter) tabernakulum zawierające w drogocennej szkatule tak Postacie Eucharystyczne jak i Pismo Święte, z drugiej zaś strony wielką ambonę (nazywaną „bimá”, jak w kościele syryjskim albo w synagodze) przed którą siada przewodniczący i z której jest proklamowane Słowo po przyniesieniu uroczyście, procesjonalnie Biblii z tabernakulum. Po bokach zwróconych do centralnej osi znajdują się miejsca dla uczestników, pomyślane jako „trony z biurkami” do scrutatio, według modelu biurek ewangelistów ze średniowiecznych miniatur”.
(Maurizio Bergamo, Mattia Del Prete, Spazi celebrativi. L’architettura dell’Ecclesia, s. 351)

„Piękne witraże usytuowane na ścianie bocznej Sanktuarium Słowa wyrażają uwielbienie Siedmiu Dni Stworzenia. (…) wypełniają się one wielokolorowym światłem, które rozprasza się po całym wnętrzu.
Cały witraż przedstawia stworzenie wszechświata przez Boga, z chaosu, przechodząc przez uformowanie wód, niebios, planet aż dociera do doskonałości – porządku – a na końcu do stworzenia człowieka, przedstawionego przez krzyż jako znak czasów: Bóg uczynił człowieka w Chrystusie, nowym stworzeniu, który to odnawia przez swą śmierć i zmartwychwstanie człowieka-niewolnika grzechów, jednając go z Bogiem, z sobą samym i z naturą”.
(Memoriales, No. 1/1998 – biuletyn informacyjny Archidiecezjalnego Seminarium Misyjnego „Redemptoris Mater” w Medellin – Kolumbia)

Również Kościół Seminaryjny uwzględnia w swej formie założenia odnowy liturgicznej Soboru Watykańskiego II. Jest to przykład rozwiązania wnętrza sakralnego dostosowanego do potrzeb i wrażliwości człowieka współczesnego – tak, aby mógł on w sposób czynny uczestniczyć w świętych obrzędach (por. Sobór Watykański II, Sacrosanctum Concilium, 14).
Przestrzeń liturgiczna ma kształt ośmiokąta, dzięki czemu układ zgromadzenia kieruje uwagę wszystkich wiernych na ołtarz umieszczony pośrodku.

„W takim zgromadzeniu celebrujący kapłan, ustawiony w miejscu przodującym względem wiernych i zwrócony do nich zza ołtarza ma się znaleźć w takiej pozycji, aby zamknąć półkole. W ten sposób widzimy jak tworzy się konfiguracja circumstans (otaczająca), która na podstawie starożytnej tradycji sformułowanej już w Sankramentarzu Gregoriańskim z VIII w., zostanie na nowo zaproponowana przez Sobór Watykański II: „Umiejscowienie [ołtarza] niech będzie takie, aby rzeczywiście utworzyć centrum, względem którego zwraca się spontanicznie uwaga całego zgromadzenia”(OWMR 263)”.
(Maurizio Bergamo, Mattia Del Prete, Spazi celebrativi. L’architettura dell’Ecclesia, s. 124)
(por. J. P. Cordes, Partecipazione attiva all’eucaristia, s. 136; por. R. Schwarz, Kirchenbau. Wet vor der Schwelle.)

W tym znaku jasno wyrażona jest wiara w Kościół będący Mistycznym Ciałem Chrystusa, który sam w swym Misterium Paschalnym jest centrum każdej celebracji liturgicznej (por. Sobór Watykański II, Sacrosanctum Concilium, 5).

„Rodzi się jedność a zgromadzenie jawi się jako Ciało Chrystusa złożone z wielu członków. Pisze św. Roberto Bellarmino: „Przewodniczący jako głowa ciała, Słowo Boga jako usta, Eucharystia jako serce, z którego Kościół się karmi i zaspokaja pragnienie, zgromadzenie jako ramiona i nogi Ciała Chrystusa (…)” i możemy dodać: źródło chrzcielne jako łono, gdzie rodzą się nowi synowie Kościoła”.
(San Bartolomeo in Tuto, Una parrocchia per il terzo millennio, s. 16)
(por. Jean Hani, Il simbolismo del Tempio cristiano, rozdz. VI i VII)

PIERWSZY ETAP BUDOWY

Ze względu na rozmiar inwestycji i ograniczone możliwości finansowe zdecydowano podzielić budowę obiektu na dwie fazy. Pierwszy etap zakładał budowę minimum socjalnego i funkcjonalnego Seminarium, czyli Kaplicy – Sanktuarium Słowa, części mieszkalnej oraz kuchni i refektarza. Budowa tej części miała miejsce w latach 1994-2000. Budynek oddano do użytku we wrześniu 2000 roku.

DRUGI ETAP BUDOWY

Blisko dwa lata od momentu zakończeniu pierwszej części inwestycji, rozpoczęto drugi etap budowy Seminarium. Tym razem powstające budynki to: kościół seminaryjny wraz z kaplicą Najświętszego Sakramentu, biblioteka z czytelnią, główna aula oraz recepcja, hall i inne pomieszczenia towarzyszące. Nowopowstające obiekty będą stanowiły z już istniejącą częścią integralną całość, zamykając w środku patio z fontanną przeznaczone do spaceru i rekreacji.